Eucalyptus soorten

Er zijn meer dan 800 verschillende Eucalyptus soorten bekend. De meeste soorten komen oorspronkelijk uit Australië, terwijl een kleiner aantal afkomstig is uit Melanesië en de Filipijnen. Vrijwel alle Eucalyptussen zijn wintergroen en veel soorten kunnen al bloeien wanneer ze tussen de 2 en 5 jaar oud zijn.  In Nederlandse tuincentra wordt meestal alleen de half winterharde Eucalyptus gunnii aangeboden, terwijl er nog veel meer soorten bestaan die aanzienlijk meer vorst kunnen verdragen en in ons klimaat verrassend winterhard blijken te zijn.

Praktijkervaringen

In onze tuin in Schoonebeek heb ik door de jaren heen behoorlijk wat soorten uitgeprobeerd. Mijn ervaring is dat vooral Eucalyptus debeuzevillei en Eucalyptus pauciflora ssp. niphophila tot de meest winterharde soorten behoren, samen met Eucalyptus gunnii ‘Azura’.

De cultivar ‘Azura’ werd oorspronkelijk ontdekt op een plantage in Frankrijk, waar deze als enige van ongeveer duizend zaailingen een strenge winter zonder schade overleefde. Vervolgens is de plant verder vermeerderd via topstekken. Bij ons heeft deze selectie sinds 2012 nog nooit schade gehad. In Kaatsheuvel heeft ‘Azura’ zelfs temperaturen van ongeveer -21°C overleefd.

Winterzon en vorstschade

Tijdens de strenge winter van 2009/2010 had Eucalyptus pauciflora ssp. niphophila bij ons totaal geen schade, terwijl andere soorten flinke problemen kregen. Veel bomen kregen lange scheuren onderaan de stam, de zogenaamde frost cracks, en daarnaast trad veel verdroging van het blad op.Vooral winterzon kan bij Eucalyptussen verraderlijk zijn. In koude periodes komt de sapstroom nauwelijks op gang, terwijl de zon het blad wel laat verdampen. Hierdoor kunnen bomen uitdrogen, met soms ernstige schade als gevolg.

Overlevingsmechanisme

Jaren geleden is in Limburg een ongeveer twintig jaar oude Eucalyptus niphophila met een stamdiameter van ruim 60 centimeter gestorven na een zonnige, vroeg ingevallen winter. Vermoedelijk is de boom simpelweg verdroogd.

Opvallend is dat ogenschijnlijk dode Eucalyptussen vaak opnieuw uitlopen vanuit de stam of vanaf de basis. Dit is een natuurlijk overlevingsmechanisme dat verband houdt met de frequente bosbranden in Australië. Onder de bast bevinden zich slapende knoppen die na schade of brand weer actief worden, waardoor de boom zich vaak verrassend snel kan herstellen.

Herstel na bevriezing

Ook na flinke vorstschade kunnen Eucalyptussen soms weer opnieuw uitlopen vanuit de basis. Helaas blijkt dit niet altijd voldoende en kan het uitlopen soms slechts een laatste reactie van de boom zijn voordat deze alsnog afsterft.

Om de overlevingskans tijdens extreem strenge winters te vergroten, kan het helpen om de bodem rondom de boom af te dekken met bijvoorbeeld tempex- of PU-isolatieplaten. Hierdoor bevriest de grond minder snel en blijven de wortels beter beschermd tijdens echte horrorwinters.

Ruimtegebrek

Jammer genoeg nemen Eucalyptussen behoorlijk veel ruimte in beslag, anders had ik nog veel meer soorten willen uitproberen. Het lijkt mij geweldig om ooit een klein Eucalyptusbos aan te leggen, maar daarvoor is simpelweg meer ruimte nodig.
Onze tuin is in de loop der jaren steeds voller geworden en inmiddels is er eigenlijk nauwelijks nog plek voor grote bomen — tenzij er ooit weer eens iets uitvalt.

Tip

Wie een grote collectie Eucalyptus bomen wil bekijken, kan ik zeker een bezoek aanraden aan de botanische tuin van de Groeneprins in Steenwijkerwold of aan kwekerij Koala in De Pol. Beide locaties zijn al jarenlang bezig met het uittesten van verschillende soorten in het Nederlandse klimaat.